E-knjige Univerziteta u Sarajevu - Filozofskog fakulteta / UNSA Faculty of Philosophy E-books
Univerzitet u Sarajevu - Filozofski fakultet je, u okviru svoje izdavačke djelatnosti, uveo elektronsko izdavaštvo koristeći Open Monograph Press (OMP), open-source softver za upravljanje i objavljivanje naučnih i stručnih monografija. E-izdavaštvo putem OMP-a olakšava proces izdavanja i distribucije izdanja Filozofskog fakulteta, uklanjajući jednu od značajnih prepreka za kvalitetan naučno-istraživački rad nastavnika i saradnika. Istovremeno, e-izdavaštvo potvrđuje otvorenost Filozofskog fakulteta prema javnosti, omogućavajući transparentan uvid u rezultate njegovog naučnog rada.
University of Sarajevo, Faculty of Philosophy
Andragoške konture identiteta u kvalitativnom istraživačkom pristupu
Ova knjiga razmatra visoko obrazovanje ne samo kao prostor sticanja kompetencija već i kao važno okruženje za lični razvoj, razvoj autonomije, samorefleksije i oblikovanje identiteta. Time se visoko obrazovanje promatra kao sastavni dio cjeloživotnog učenja i prostor andragoškog djelovanja usmjeren na podršku razvoju odrasle osobe. Iako su ranija istraživanja odraslost uglavnom određivala putem objektivnih pokazatelja, poput preuzimanja društvenih uloga i demografskih obilježja, noviji pristupi naglašavaju značaj subjektivnih iskustava i psiholoških procesa odrastanja. Međutim, uloga visokog obrazovanja u tom procesu do sada nije bila dovoljno istražena. Teorijski okvir knjige zasniva se na Eriksonovoj psihosocijalnoj teoriji razvoja i McAdamsovom modelu narativnog identiteta. Polazi se od pretpostavke da visoko obrazovanje može predstavljati prostor koji studentima omogućava istraživanje vlastitog identiteta prije preuzimanja dugoročnih obaveza odrasle osobe. Cilj istraživanja bio je ispitati kako studenti doživljavaju doprinos iskustva visokog obrazovanja formiranju vlastitog identiteta odrasle osobe. Empirijski dio temelji se na kvalitativnom biografskom istraživanju provedenom metodom problemski usmjerenog intervjua. Prikupljeni podaci analizirani su u softveru Atlas.ti primjenom kombinacije induktivnog i deduktivnog pristupa te otvorenog i tematskog kodiranja. Rezultati pokazuju da iskustvo visokog obrazovanja kod određenih grupa studenata doprinosi formiranju identiteta odrasle osobe pružajući im smjernice, podršku i prilike za lični razvoj. Kao najznačajnija iskustva izdvajaju se odnosi s nastavnicima i vršnjacima, pristupi poučavanju i nastavni sadržaji te vannastavne aktivnosti. Na osnovu nalaza identificirana su četiri obrasca razumijevanja uloge visokog obrazovanja u formiranju identiteta odrasle osobe te četiri tipa studenata: proaktivni student, tragač, student zone komfora i atipični student. Nalazi ukazuju na potrebu da se visoko obrazovanje promatra kao andragoški kontekst ličnog razvoja, razvoja odraslosti i oblikovanja identiteta.
Copyright (c) 2026 E-knjige Univerziteta u Sarajevu - Filozofskog fakulteta / UNSA Faculty of Philosophy E-books https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
O složenim imenicama u engleskom i bosanskom jeziku
Složenice su, najjednostavnije rečeno, morfološke tvorevine koje nastaju kombinacijom najčešće dviju riječi, a tvorbeni postupak kojim složenica nastaje zove se slaganje ili kompozicija (engl. compounding, composition). Složenice se, općenito uzevši u obzir, u engleskom jeziku pišu i kao odvojene riječi, i kao riječi s crticom (polusloženice), i kao jedna riječ. Primjeri takvih složenica bili bi: Project Manager, ice-cream, doghouse itd. Kada je riječ o bosanskom jeziku, tvorba složenica nije naročito zastupljena, što znači da složenice nisu tipične tvorenice u bosanskom jeziku. U bosanskom jeziku složenice se, općenito uzevši u obzir, najčešće realiziraju kao jedna riječ, zatim kao polusloženica te akronim, naprimjer: vatrogasac, ribolov, spomen-ploča, STUFEK.
Knjiga predstavlja izbor tekstova naučnog i esejističkog karaktera nastalih tokom višedecenijskog autorskog rada i prethodno objavljenih u književnim časopisima u Bosni i Hercegovini i inostranstvu. Tematski su usmjereni na književnost njemačkog govornog područja, od Goethea do elektronskog doba, u kojem čitanje i pisanje poprimaju nove oblike i značenja. Uvodni tekst posvećen je sarajevskom časopisu za književnost, kulturu i umjetnost Novi Izraz i njegovoj ulozi otvorenog kulturnog foruma koji prati savremene tokove evropskih književnosti. Trinaest ogleda, nastalih tokom posljednjih dvadeset pet godina i objedinjenih po prvi put u ovoj publikaciji, podijeljeni su u tri tematske cjeline koje pružaju uvid u različite aspekte njemačke književnosti i kulture. Knjiga je namijenjena prvenstveno studentima germanistike, ali i široj čitalačkoj publici zainteresovanoj za književnost, kao poticaj za nova čitanja i promišljanja književnih fenomena u savremenom vremenu.
Ova knjiga nudi analizu arapskog romana XXI stoljeća, sagledanog kroz niz tematskih i teorijskih optika koje roman postavljaju u središte savremenih epistemoloških, historijskih, identitarnih i estetskih rasprava. Polazeći od pitanja statusa romana u trećem milenijumu, studija razmatra transformacije romanesknog diskursa u kontekstu historije, revolucije, globalizacije, migracija, prostora, religije, roda i budućnosti. Posebna pažnja posvećena je odnosu romana i historije, pri čemu se historija tumači kao epistemološka fikcija i narativna konstrukcija. Analiziraju se različiti modeli historiografske fikcije u djelima savremenih arapskih autora, gdje se prošlost rekonstruira kroz palimpseste, mitopoetiku, (bio)historiografiju i autoreferencijalne strategije. Roman se pritom pojavljuje kao prostor preispitivanja znanja, hereze i identiteta. Identitet je obrađen kroz imagološka čitanja, problematizaciju Drugog i višestrukost sebstva, kao i kroz palimpsestne i fragmentirane identitarne modele. U tom okviru razmatraju se i romani koji tematiziraju ropstvo, migracije i egzil, pri čemu zavičaj postaje dinamičan i često konfliktan prostor identifikacije. Značajan segment monografije posvećen je književnim reprezentacijama arapskih revolucija, gdje se revolucija tumači kao utopija, distopija ili nedogađaj, uz analizu tipologije revolucionarnih i kontrarevolucionarnih subjekata. Roman se također razmatra u kontekstu (post)globalizacije i neoliberalnih struktura moći, koje proizvode nove oblike distopije, identitarnog raslojavanja i „hipernormalizacije“ zla.
Analiza diskursa i kritička analiza diskursa u Bosni i Hercegovini (1999–2025)
Bibliografija Analiza diskursa i kritička analiza diskursa u Bosni i Hercegovini (1999–2025) predstavlja istraživački i orijentacijski alat u oblasti analize diskursa (DA) i kritičke analize diskursa (CDA). Svrha ove bibliografije jeste sistematizirati, učiniti vidljivim i kontekstualizirati naučne radove bosanskohercegovačkih autorica i autora koji se bave ovim dvjema istraživačkim oblastima, koje jesu blisko povezane, ali su istovremeno i metodološki raznolike. U društvenom i historijskom kontekstu Bosne i Hercegovine, obilježenim ratnim iskustvom, postkonfliktnim procesima, složenim identitetskim strukturama te intenzivnim političkim i medijskim diskursima, analiza diskursa i kritička analiza diskursa imaju posebno važnu naučnu i društvenu ulogu. Struktura Bibliografije je otvorena i fleksibilna, što omogućava stavljanje fokusa na obuhvatnost a ne na strogo normiranu klasifikaciju. Kategorizacija bibliografskih jedinica ima heuristički karakter i treba se razumjeti kao orijentacijski okvir, a ne kao konačna ili isključiva tipologija. Osnovni kriteriji za uvrštavanje radova odnose se na autorice i autore iz Bosne i Hercegovine zaposlene na domaćim univerzitetima, institutima i naučnim ustanovama, kao i na slobodne istraživačice i istraživače s mjestom boravka u Bosni i Hercegovini, pri čemu radovi mogu biti objavljeni i van granica zemlje. Bibliografija obuhvata radove nastale u Bosni i Hercegovini u periodu od 1999. do 2025. godine, počevši od pionirskih radova Marine Katnić-Bakaršić i Snežane Bilbije, pa sve do savremenih istraživanja. U njoj su radovi na svim jezicima na kojima se u Bosni i Hercegovini piše i objavljuje, uključujući naučne članke, monografije, poglavlja u zbornicima, kao i diplomske, magistarske i doktorske radove nastale pod mentorstvom bosanskohercegovačkih nastavnica i nastavnika. Bibliografske jedinice organizirane su abecedno prema vrsti publikacije i godini izdanja, a gdje god je to bilo moguće, uz njih su navedeni i sažeci, koji omogućavaju bržu orijentaciju u predmetu, metodološkom okviru i istraživačkim ciljevima pojedinih radova.
Ova publikacija rezultat je višegodišnjeg rada članica i članova Odsjeka za anglistiku Univerziteta u Sarajevu-Filozofskog fakulteta i ima za cilj predstaviti i ilustrirati raznovrsne naučne i stručne djelatnosti, aktivnosti i programe Odsjeka za anglistiku s ciljem promoviranja Odsjeka za anglistiku i obilježavanja 75. godišnjice od osnivanja Odsjeka za anglistiku Univerziteta u Sarajevu-Filozofskog fakulteta.
Prostor današnjeg Sarajeva u antičko doba
Knjiga sažetaka naučnog skupa „Prostor današnjeg Sarajeva u antičko doba“ predstavlja sublimaciju recentnih arheoloških i historijskih istraživanja fokusiranih na područje Sarajevskog polja i njegove okoline tokom rimskog perioda. Publikacija je rezultat institucionalne saradnje Centra za historijska istraživanja (CeHiS) Filozofskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu i J.U. Muzej Sarajeva. Autori zastupljenih sažetaka su istraživači s Odsjeka za historiju i Odsjeka za arheologiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu, kao i stručnjaci iz J.U. Muzej Sarajeva. Publikacija je strukturirana kroz dvije tematske sesije koje obrađuju ključne aspekte antičkog naslijeđa: od analize konkretnih lokaliteta i materijalnih ostataka do interpretacije duhovnog života i strategija zaštite kulturne baštine.Prva sesija obuhvata rezultate terenskih istraživanja i analizu pokretnog materijala. Fokus je stavljen na arhitektonske komplekse, poput rezidencijalnih objekata u Krivoglavcima, te obradu luksuzne keramike, numizmatičkih nalaza i vojne opreme s lokaliteta Ilidža, Stup i Zenik. Ovi doprinosi pružaju naučnu osnovu za razumijevanje ekonomske dinamike, trgovačkih puteva i stepena urbanizacije regije. Druga sesija, naslovljena „Rimsko Sarajevo: Religija i kulturna baština“, fokusira se na epigrafske potvrde antičkih kultova, s posebnim osvrtom na sinkretizam i značaj termalnih vrela za razvoj religijskih praksi. Pored analize antičke duhovnosti, publikacija tretira procese transformacije društva u kasnoantičkom periodu, uključujući ranu hrišćansku organizaciju. Završni dio posvećen je kritičkom sagledavanju zaštite lokaliteta i primjeni digitalnih tehnologija u modernoj valorizaciji i prezentaciji arheološkog naslijeđa. Knjiga je dvojezična, čime se osigurava međunarodna vidljivost rezultata i omogućava uvid u antičku prošlost sarajevske regije široj naučnoj i čitalačkoj publici.
Aspekatski glagoli u prevodima na italijanski jezik romana Ive Andrića Travnička hronika
U ovoj smo monografiji ponudili prikaz svojstava oblika i upotrebe aspekatskih glagola u italijanskom jeziku. Radi se o posebnim glagolima i glagolskim strukturama koji se kombiniraju s osnovnim glagolom kako bi mu označili aspekatsku vrijednost. U zavisnosti od upotrijebljenog aspekatskog glagola, u italijanskom je jeziku moguće prepoznati razne vrste i nijanse svršenog i nesvršenog aspekta (iz)vršenja radnje (stanja ili zbivanja), a to su početak (skorašnji i apsolutni), postepeni razvoj, ponavljanje, nastojanje ili pokušaj ostvarenja, nastavljanje, prekidanje, primicanje kraju i apsolutni završetak te isticanje načina na koji se realizirao očekivani završetak. Za ilustriranje formalnih i aplikativnih vrijednosti italijanskih aspekatskih glagola koristili smo primjere ekscerpirane iz dva prevoda na italijanski jezik romana Ive Andrića Travnička hronika. Značajan je vremenski razmak između prevoda (prevod koji je uradio Luigi Salvini je iz 1961. godine, a prevod Dunje Badnjević je iz 2001. godine), tako da je bilo zanimljivo uporediti ih, ali i kontrastirati s izvornim tekstom. Osnovni cilj je bio utvrditi uspješnost prevodilaca da prepoznaju vrstu i nijansu aspekatske vrijednosti glagolske radnje predstavljene u izvornom tekstu te adekvatnost izbora italijanskih ekvivalenata u odnosu na izvornik. Osim primjera u kojima je prikazano da je transfer iz polaznog u ciljni jezik urađen na prikladan način, odnosno da su pronađeni potpuni ili približni prevodni ekvivalenti, analizom su obuhvaćeni i slučajevi kada je u korpusnoj građi na ciljnom jeziku ekvivalencija izvršena manje uspješno ili pak nije usklađena s načinom izražavanja glagolskog aspekta u korpusnoj građi na polaznom jeziku. Budući da je aspekatska vrijednost glagola gramatička kategorija od izuzetne važnosti, što smo nastojali prikazati kroz analizu upotrebe aspekatskih glagola u italijanskom i bosanskom jeziku, smatramo da i dalje ostaje slobodan prostor za nova ispitivanja kojima će se ponuditi iscrpniji opis specifičnosti glagolskog aspekta u navedenim jezičkim sistemima.
Prolegomena za temeljno pojmovlje opće pedagogije
Eksplicitno postavljanje pitanja o osnovnim pedagogijskim pojmovima ne možemo često pronaći u današnjem pedagogijskom diskursu. Umjesto da tu činjenicu tek konstatiramo kao nedostatak, potrebno je postaviti nekoliko pretpitanja, ukoliko nam je ova tema na umu. Prvo pretpitanje jest – čemu uopće bavljenje specifično pedagogijskim pojmovima? Drugo pretpitanje jest – što mislimo pod osnovnim pedagogijskim pojmovima i zašto su oni važni? Prije svega, bavljenje pedagogijskim pojmovima je važno jer pojmovi u nekoj znanosti nisu nešto neutralno. Pojmovi sačinjavaju kako temeljne poglede, tako i temeljne strukture kroz koje se artikulira predmet spoznaje, ali jednako tako i logika istraživanja i logika prakse u nekoj znanosti. Drugim riječima, mi možemo imati isti predmet spoznaje, istraživanja ili prakse, a da taj isti predmet kroz različite (temeljne) pojmove i njihove odnose vrlo različito pojmimo, istražujemo ga različitim metodologijama (koje nikada nisu neovisne od osnovnih teorijskih pogleda) i različito djelujemo prema njemu i s njim. Utoliko pedagogijski pogled na stvari nije isti kao i pogled neke druge znanosti. Ukoliko želimo govoriti o pedagogijskoj teoriji, pedagogijskim istraživanjima i pedagogijskoj praksi, tada je pretpitanje – što čini ono pedagogijsko pedagogijskim. Odgovor na to pitanje u ovoj knjizi tražimo na tragu konstituiranja temeljnog pedagogijskog pojmovnog aparata, koji može uspostaviti pedagogijski pogled. U knjizi su u dijalektičkom međuodnosu i sistematski postavljene, te iz ideje čovjeka izvedene kategorije obrazovljivosti, odgoja i obrazovanja, pedagoškog odnosa, pedagoškog takta i odgojne nastave. Završna dva poglavlja daju kratku komparativnu analizu pedagogijskog pojmovnog aparata u orijentalno-islamskoj filozofijskoj perspektivi, te artikulaciju odgovora na pitanje Čemu opća pedagogija?
Copyright (c) 2026 E-knjige Univerziteta u Sarajevu - Filozofskog fakulteta / UNSA Faculty of Philosophy E-books https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Iz sintakse i semantike francuskog jezika
Knjiga Iz sintakse i semantike francuskog jezika (tragom uzročno-posljedične veze) predstavlja nastavak istraživanja sintaksičkih jedinica kojima se u francuskom jeziku može izraziti kauzalnost, to jest uzročno-posljedična veza (lien de cause à effet). Istraživanje je započeto radom na doktorskoj disertaciji, a rezultiralo je objavljivanjem nekoliko naučnih radova. Knjiga donosi tri nova poglavlja posvećena takvim strukturama. Svako od njih započinje razmatranjem temeljnih sintaksičko-semantičkih obilježja koja karakteriziraju odabranu konstrukciju, i to uglavnom na primjerima preuzetim iz gramatika i naučnih radova. Potom je fokus stavljen na analizu primjera iz primarne korpusne građe u kojima se prepoznaje spomenuta semantička relacija. U pitanju su dva romana na francuskom jeziku, kao i njihovi objavljeni prijevodi, budući da analiza ovih primjera obuhvata i sagledavanje prijevodnih ekvivalenata u bosanskom jeziku. U prvom poglavlju knjige daje se osvrt na semantiku relativne rečenice u francuskom jeziku kao i na najznačajnija obilježja po kojima se ova zavisna rečenica izdvaja od ostalih. Relativnim rečenicama mogu se izraziti različita adverbijalna (cirkumstancijalna) značenja, a poseban naglasak stavlja se na analizu primjera ovih rečenica sa uzročnim značenjem. Drugo poglavlje knjige započinje sagledavanjem glavnih sintaksičko-semantičkih osobenosti konstrukcije koju karakterizira prisustvo priloga stepena tant i koja se isključivo povezuje sa uzročno-posljedičnom relacijom. Potom, u drugom dijelu ovog poglavlja, razmatraju se koordinirane rečenične strukture sa semantički neutralnim veznikom et, dok je u trećem dijelu poglavlja fokus na sintaksičko-semantičkoj analizi asindetskih, odnosno jukstaponiranih rečenica. Posljednje, treće poglavlje knjige donosi detaljan uvid u sintaksičko-semantička obilježja konstrukcija s bezličnim (neličnim) glagolskim oblicima u francuskom jeziku – gerundivom i participima.
Zbornik radova Sarajevski dani psihologije objavljuje naučne i stručne radove prezentirane na istoimenom međunarodnom naučno-stručnom skupu iz oblasti psihologije. Izdavač je Univerzitet u Sarajevu - Filozofski fakultet, a nastaje u saradnji s Odsjekom za psihologiju i Centrom za psihološka istraživanja, edukaciju i savjetovanje, u okviru Centra za naučnoistraživački rad i stručne aktivnosti Filozofskog fakulteta (NIRSA). Cilj Zbornika je da doprinese razmjeni savremenih teorijskih i empirijskih spoznaja, poveže istraživače i praktičare iz Bosne i Hercegovine i inostranstva te unaprijedi razvoj psihologije kao nauke i struke. Publikacija izlazi kao kontinuirana izdavačka serija s međunarodnim ISSN brojem, dostupna u online formatu radi veće vidljivosti i otvorenog pristupa akademskoj zajednici. Radovi se objavljuju nakon dvostruko slijepe recenzije, čime se osiguravaju visoki standardi kvaliteta, objektivnosti i transparentnosti. *** The Proceedings of the Sarajevo Days of Psychology publish scientific and professional papers presented at the international scientific-professional conference of the same name in the field of psychology. The publisher is the University of Sarajevo – Faculty of Philosophy, in cooperation with the Department of Psychology and the Center for Psychological Research, Education and Counseling, within the Center for Research and Professional Activities of the Faculty of Philosophy (NIRSA). The aim of the Proceedings is to facilitate the exchange of contemporary theoretical and empirical knowledge, connect researchers and practitioners from Bosnia and Herzegovina and abroad, and contribute to the advancement of psychology as both a science and a profession. The publication is issued as a continuous series with an international ISSN and is available in an online format to ensure greater visibility and open access for the academic community. All papers are published following a double-blind peer review process, which ensures high standards of quality, objectivity, and transparency. Zbornik radova sa naučno-stručnog skupa Osmi sarajevski dani psihologije (2025) / Conference proceedings of the 8th Sarajevo Days of Psychology (2025) Uredništvo / Editorial Board Amela Dautbegović, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Saša Drače, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Nina Hadžiahmetović, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Mirna Marković, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Đenita Tuce, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Emina Sinanović, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Zbornik radova sa naučno-stručnog skupa Sedmi sarajevski dani psihologije (2023) / Conference proceedings of the 7th Sarajevo Days of Psychology (2023) Uredništvo / Editorial Board Amela Dautbegović, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Mirna Marković, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Sibela Zvizdić, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Zbornik radova sa naučno-stručnog skupa Šesti sarajevski dani psihologije (2020) / Conference proceedings of the 6th Sarajevo Days of Psychology (2020) Uredništvo / Editorial Board Amela Dautbegović, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Nina Hadžiahmetović, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Mirna Marković, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Katarina Mišetić, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Sibela Zvizdić, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Zbornik radova sa naučno-stručnog skupa Peti sarajevski dani psihologije (2019) / Conference proceedings of the 5th Sarajevo Days of Psychology (2019) Uredništvo / Editorial Board Nermin Đapo, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Sibela Zvizdić, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Amela Dautbegović, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Mirna Marković, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Josip Burušić, University of Zagreb, Faculty of Croatian Studies Zbornik radova sa naučno-stručnog skupa Četvrti sarajevski dani psihologije (2017) / Conference proceedings of the 4th Sarajevo Days of Psychology (2017) Uredništvo / Editorial Board Nermin Đapo, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Sibela Zvizdić, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Amela Dautbegović, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Mirna Marković, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Zbornik radova sa naučno-stručnog skupa Treći sarajevski dani psihologije (2016) / Conference proceedings of the 3rd Sarajevo Days of Psychology (2016) Uredništvo / Editorial Board Dženana Husremović, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Mirna Marković, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy Amela Dautbegović, University of Sarajevo, Faculty of Philosophy
Sarajevski dani psihologije: zbornici radova / Proceedings of the Sarajevo Days of Psychology
Međunarodni naučni/znanstveni skup pod naslovom Obrazovanje pristupačno svima je održan u decembru 2022. godine na datum obilježavanja Međunarodnog dana ljudskih prava. Organizatori skupa su bili uredi/centri za podršku studentima (s invaliditetom) šest univerziteta/sveučilišta: Univerzitet u Sarajevu, Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Sveučilište u Mostaru, Univerzitet u Banja Luci, Univerzitet u Beogradu i Univerzitet u Novom Sadu. Skup je bio i rezultat partnerstva Univerziteta u Sarajevu i UNICEF-a Bosne i Hercegovine kroz projekat Building Inclusive University. Skup je održan u hibridnom modelu rada: u prostorijama Filozofskog fakulteta i putem Zooma. Na skupu su govorili predstavnici akademske zajednice, nevladinog sektora i studenata o različitim temama relevantnim za osnovnu temu događaja, kao što su: Obrazovanje u BiH u izvještajima stranih organizacija; Značaj pristupa obrazovanju za socijalno isključivanje osoba sa invaliditetom; Sociopsihološka podrška studentima sa invaliditetom na visokoškolskim ustanovama; Tranzicija učenika s teškoćama u razvoju iz srednjoškolskog u visokoškolsko obrazovanje; Korištenje novih tehnologija u obrazovanju kao preduslov pristupačnosti obrazovnog procesa – pravni okvir i iskustva; itd. Plenarno izlaganje je realizirala, po pozivu, prof. dr. Lefkothea Kartasidou o temi Self determination & self-advocacy: basic principles for access to life.
Zbornik radova Odsjeka za psihologiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu sadrži skup radova sa naučno-stručnog skupa "Osmi sarajevski dani psihologije".
Jezik engleskih zakona: praktični vodič za studente anglistike i studente prava knjiga je namijenjena studentima anglistike i studentima prava koji su zainteresirani za oblast pravnog engleskog i koji se žele upoznati s najtipičnijim jezičkim osobinama jezika engleskih zakona. Publikacija se sastoji od pet (5) poglavlja. Nakon Predgovora i Uvoda, u prvom poglavlju se govori o pravnom engleskom iz ugla razu mijevanja osnova britanskog zakonodavstva, vrsta pravnih akata, unutrašnje organizacije teksta zakona te lingvističkih osobina pravnog engleskog nekad i sad. U drugom poglavlju se detaljno govori o nomotehnici i unutrašnjoj organizaciji teksta zakona. U trećem poglavlju je riječ o vokabularu jezika engleskih zakona, pri čemu se detaljno razmatraju samo najfrekventnije vrste riječi i njihova značenja. U četvrtom poglavlju, govori se o frazama kao gradivnim elementima zakonodavnog teksta, a završni dio je posvećen funkcionalnoj analizi rečenica prema vrstama odredbi, s posebnim osvrtom na distribuciju aktivnih i pasivnih rečenica i važnost upotrebe jasnog i nedvosmislenog jezika koji treba biti razumljiv ne samo pravnicima nego i svim građanima.
Ova knjiga je rezultat doprinosa tokom međunarodne konferencija „Eko dijalog islama-budizma (IBED): Primjena religije i nauke na ekologiju i održivost. Konferenciju je suorganizovao Međunarodni institut za Islamska misao i civilizacija (ISTAC-IIUM), Muslimanska omladina Pokret Malezije (ABIM), Vajrayana Buddhist Council of Malezija (VBCM), Theravada Buddhist Council of Malezija (TBCM), Tibetanski budistički kulturni centar Malezije (TBCC), te Međunarodni studenti islamske psihologije (ISIP). Održana je online 15. - 16. januara 2022. godine zbog ograničenja pandemije.
Copyright (c) 2025 E-knjige Univerziteta u Sarajevu - Filozofskog fakulteta / UNSA Faculty of Philosophy E-books https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Psihološke perspektive akademskog života studenata
Knjiga Psihološke perspektive akademskog života studenata: Teorijski uvidi i praktične implikacije predstavlja naučno i stručno utemeljen pristup razumijevanju studentskog iskustva u visokoškolskom obrazovanju. Polazeći od spoznaje da prelazak iz srednjoškolskog u univerzitetski kontekst predstavlja ključnu razvojnu prekretnicu, autorice pružaju uvid u akademske, emocionalne i socijalne izazove s kojima se studenti suočavaju, te nude teorijske uvide i praktične smjernice za njihovu aktivnu i adaptivnu prilagodbu. Namijenjena je studentima svih godina i studijskih programa, kao i svima koji su profesionalno ili istraživački angažirani na unapređenju studentskog iskustva. Kroz pet pažljivo strukturiranih tematskih poglavlja, autorice obrađuju ključne dimenzije studentskog života: upravljanje vremenom, razvoj navika i strategija učenja, razumijevanje i prevladavanje ispitne anksioznosti, razvoj komunikacijskih vještina te usklađivanje vlastitih očekivanja s očekivanjima drugih u akademskom kontekstu. Svako poglavlje potiče studente na refleksiju, razvoj samoregulacije, otpornosti i osjećaja kompetentnosti, pružajući alate za osnaženo i odgovorno snalaženje u akademskom okruženju. Poseban naglasak stavljen je na razvoj unutrašnjih psiholoških resursa studenata, uključujući otpornost, proaktivnost i osjećaj samoefikasnosti, koji omogućavaju adaptivno snalaženje i konstruktivno odgovaranje na izazove studija. Autorice integriraju teorijske uvide i praktične strategije za planiranje vremena, organizaciju učenja, komunikaciju i motivaciju, osiguravajući holističku podršku akademskom i ličnom razvoju studenata. Psihološke perspektive akademskog života studenata: Teorijski uvidi i praktične implikacije predstavlja realističan, naučno utemeljen okvir za osnaživanje studenata u aktivnom oblikovanju vlastitog obrazovnog puta, razvoju identiteta i dugoročnoj akademskoj stabilnosti.
This monograph foregrounds the works of five Scottish women authors, most of whom began contributing to the literary and cultural life of Scotland in the latter half of the 1980s. Aiming to challenge the predominantly hetero-androcentric perception of Scottish literature and culture, the book focuses on selected plays, poems, short fiction, and essays by Kathleen Jamie, Liz Lochhead, Sharman Macdonald, Rona Munro, and Agnes Owens. Each of the six analytical chapters explores the ways in which these authors have expanded the boundaries of Scotland’s literary landscape and questioned the nation’s contemporary identity. Informed by feminist and gender studies, and, where relevant, by theatre studies and ecocriticism, the book also examines representations of women’s identity at the intersection of gender, region, and class.
Razvojna perspektiva ranog djetinjstva i roditeljstva
Razvoj djeteta odvija se istovremeno u različitim okruženjima kojima ono pripada (porodica, vrtić, škola), a karakteristike tih okruženja presudne su za razumijevanje razvojnog potencijala koji se u njima krije. S tim u vezi, veoma je važno razumjeti razvoj djeteta kroz interakciju različitih okruženja, kao proizvod različitih uticaja koji u konačnici oblikuju dječije razvojne ishode. Dijete koje ima priliku odrastati u dva ili više razvojno stimulativnih okruženja ima više prednosti za razvoj vlastitih potencijala u odnosu na dijete koje odrasta u primarnom razvojnom kontekstu koji ne zadovoljava njegove razvojne potrebe. Dijete koje odrasta u siromašnom porodičnom okruženju za rano učenje, a ne ide u vrtić, uskraćeno je u razvoju svojih potencijala. Polazeći od toga da se niti jedan razvojni kontekst ne može mjeriti s razvojnim potencijalom porodičnog okruženja, u ovoj knjizi posebno smo naglasili ulogu i značaj roditelja u strukturiranju porodičnog konteksta za optimalan razvoj predškolskog djeteta. Razmatrale su se dvije ključne dimenzije uticaja: roditeljstvo – definirano onim šta roditelj radi s djetetom, te okruženje koje kreira za njegov razvoj u najintenzivnijoj fazi odrastanja. Zapravo, nastojala se konceptualizirati veza između roditeljstva i razvoja djeteta, te ukazati na efekte suboptimalnog i optimalnog roditeljskog ponašanja. Osim toga, implicitno se ukazuje na značaj uspostavljanja veze između dvaju temeljnih okruženja za rano učenje – porodice i vrtića, s ciljem osnaživanja roditelja da učine ono što će djetetu poboljšati život.
Knjiga "Škola bez straha" istražuje psihološke aspekte školskog iskustva djece i adolescenata, ističući nužnost stvaranja obrazovnog sistema koji u potpunosti prepoznaje i zadovoljava njihove emocionalne, socijalne i intelektualne potrebe. Polazeći od ideje da škola ne smije biti izvor stresa i emocionalnog opterećenja, u knjizi se ukazuje na duboko ukorijenjene probleme u obrazovnim praksama koje, iako formalno usmjerene na razvoj znanja i vještina, često zanemaruju emocionalnu dobrobit učenika. Knjiga analizira uticaj obrazovnog okruženja na psihosocijalni razvoj, motivaciju i mentalno zdravlje učenika, s posebnim naglaskom na negativne efekte neprilagođenih školskih zahtjeva, emocionalnog pritiska, školske fobije, anksioznosti, dosade, socijalne izolacije, te psihosomatskih simptoma, koji se često pojavljuju kao reakcija na ove emocionalne izazove. Kroz detaljnu analizu, istražuju se dugoročni efekti ovih negativnih dinamika na sposobnost učenika da se uspješno prilagode obrazovnom okruženju i razvijaju svoj puni potencijal. Posebna pažnja posvećena je dinamici odnosa učenika s nastavnicima, roditeljima i vršnjacima, kao i izazovima koji nastaju tokom prelaznih obrazovnih faza. Empirijski podaci dosljedno potvrđuju da nepovoljna socioemocionalna klima u obrazovnom kontekstu može imati dugoročne negativne posljedice na mentalno zdravlje i opću dobrobit učenika. Stoga, knjiga zagovara redefiniranje obrazovnih prioriteta i uvođenje politika koje u središte stavljaju emocionalnu sigurnost, motivaciju i osjećaj prihvaćenosti. Škola bez straha nije samo analiza postojećeg stanja, već i apel za transformaciju obrazovnih ustanova u sigurna, podržavajuća i poticajna okruženja. Kroz znanstveni okvir, knjiga poziva na osmišljavanje obrazovnog sistema koji ne samo da razvija intelektualne potencijale učenika, nego aktivno doprinosi formiranju stabilnih, samopouzdanih i emocionalno zdravih ličnosti.
Britanska drama s kraja dvadesetog stoljeća (1970.– 2000.)
Monografija Britanska drama s kraja dvadesetog stoljeća (1970.– 2000.): postmodernizam i feminizam razmatra niz tematskih jedinki, počevši od kratkog teorijskog pregleda elemenata i osobenosti književnosti dramskog roda, te društveno-historijskog konteksta odabranog perioda drame i teatra koji su u središtu analitičkog razmatranja. Nakon sagledavanja društveno-historijskih dešavanja koja su dijelom oblikovala britanski teatar i dramu u posljednje tri dekade dvadesetog stoljeća, treća tematska jedinka progovara o trendovima i žanrovima, teatarskim kućama, trupama i festivalima u britanskoj drami od 1970-ih do 2000-ih. Potom se knjiga bavi britanskom postmodern(ističk)om dramom, kroz diskusiju o značajnim karakteristikama postmoderne književnosti i drame – njenoj decentriranosti i otvorenoj formi, hibridnosti, intertekstualnosti te revalorizaciji historije kako generalno tako i u odabranim djelima Alana Ayckbourna, Toma Stopparda, Trevora Griffithsa, Liz Lochhead, Christine Reid te Caryl Churchill. Knjiga zatim nastavlja analizirati osnovne idejne postulate te formalne i strukturalne karakteristike feminističke drame u Britaniji i to najprije u suodnosu s postmodernizmom a potom i kroz diskusiju o politikama identiteta te tematiziranju spola i roda pri čemu su poslužila djela i Reidove i Churchillove i Lochhead te spisateljica Sharman Macdonald, Rone Munro i Jackie Kay. Primarni cilj ove knjige je upoznati svoje čitatelje s modusima razvoja i trendovima u britanskoj drami nekoliko decenija pred kraj dvadesetog stoljeća, iako pri samom svom kraju ulazi i u dvadeset i prvo stoljeće s tekstovima autorica Adshead, Wertenbaker i Gupte. Također je cilj ove monografije čitateljima predočiti žanrovske podvrste i osobenosti dramske književnosti i izvedbene umjetnosti s prostora Velike Britanije te im podrobnije predstaviti reprezentativna djela značajnih dramatičarki i dramatičara (koje/i su mahom nepoznati široj bosanskohercegovačkoj čitateljskoj i teatarskoj publici), kao i društvenohistorijski i kulturološki kontekst unutar kojeg su odabrani autori i autorice djelovali i djeluju i na koji nužno i reagiraju.
Rječnik sadrži oko 1.500 slivenica. Uz sve slivenice nabrojane u rječniku navode se njihove komponente (polazne riječi), značenje i bar jedan primjer upotrebe. Uz primjer se navodi njegov izvor i datum potvrde, ukoliko ga je bilo moguće utvrditi. Kada je za tumačenje značenja slivenice potreban širi kontekst, navodi se i više informacija nego što zahtijeva sama definicija. U rječnik su uključene slivenice potvrđene u bosanskohercegovačkim tekstovima ili u "bosanskohercegovačkom dijelu interneta".
Copyright (c) 2024 E-knjige Univerziteta u Sarajevu - Filozofskog fakulteta / UNSA Faculty of Philosophy E-books https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Razvojna perspektiva kreativne pedagogije
Globalni interes za kreativnost u domeni obrazovanja raste na prelazu u 21. stoljeće. Društvene i ekonomske promjene uvjetovale su povezivanje kreativnosti s pedagoškom praksom, stvarajući tako koncept kreativne pedagogije, koja treba unaprijediti sistem obrazo­vanja i uskladiti ga s onim što djecu i mlade očekuje u budućnosti. U ovoj knjizi nastojale su se aktualizirati dvije temeljne ideje kreativne pedagogije: prva je da se kreativnost može razvijati, a druga da svaki pojedinac posjeduje kreativni potencijal. Sagledavajući navedeno iz razvojne perspektive, naglašen je stav da svako dijete posjeduje kreativni potencijal i da se kreativnost može i treba razvijati od ranog djetinjstva. S obzirom da je razvoj kumulativan te da se sve sposobnosti, uključujući i kreativnost, razvijaju na temeljima koji se grade u ranom djetinjstvu, u prvom poglavlju ove knjige ističe se značaj investiranja u razvoj kreativnosti na svim nivoima obrazovnog sistema – od vrtića do fakulteta. Elaborira se pozicija kreativnosti u različitim kompetencijskim okvirima i ističe njena vrijednost kroz dva razvojna procesa – postojanje (kroz autentično samoizražavanje) i postajanje (perspektiva djeteta u budućnosti). Drugo poglavlje posvećeno je istraživanju potencijala najistaknutijih teorija i modela kreativnosti i njihovog doprinosa u rasvjetljavanju fenomena kreativnosti u ranom djetinjstvu. Eksplikacija se gradi oko teorija 4P (Rhodes, 1961), investicijske teorije (Sternberg i Lubart, 1991) 4K modela (Beghetto i Kaufman, 2007) i sociokulturnih teorija kreativnosti (Vygotsky, 2004; Glăveanu 2009, 2011, 2014, 2015). U trećem poglavlju detaljnije se propituje konceptualni odnos između kreativnosti i komplementarnih procesa i sposobnosti s kojima se najčešće dovode u vezu u ranom djetinjstvu. Istražuje se odnos između radoznalosti, istraživanja, igre i kreativnosti kroz implikacije na kreiranje poticajnog okruženja za kreativni razvoj. Ukazuje se na ulogu odgajatelja ali i roditelja u kreiranju poticajnog vrtićkog i porodičnog okruženja za razvoj kreativnosti u ranom djetinjstvu.
Osnove analize konverzacije i njena primjena u institucionalnoj interakcij
Ova knjiga pruža temeljit uvod u analizu konverzacije, s posebnim naglaskom na njenu primjenu u institucionalnim kontekstima, kao što su medicinska interakcija, univerzitetski ispiti i obuka u autoškoli. Iako je ova metoda već decenijama razvijana u međunarodnim okvirima, njena prisutnost i primjena na bosanskom, srpskom i hrvatskom govornom području i dalje su ograničene. Autorica daje pregled teorijskog okvira i osnovnih metodoloških koraka analize konverzacije, uz brojne autentične primjere iz prakse na njemačkom i bosanskom jeziku. Kroz sedam poglavlja obrađuju se ključni koncepti i izazovi prilikom prikupljanja i analize podataka, a nude se i konkretne mogućnosti za poboljšanje komunikacijske prakse, posebno u medicinskom kontekstu. Knjiga je namijenjena istraživačima iz oblasti jezika, komunikacije, sociologije, obrazovanja i medicine, kao i studentima koji se prvi put susreću s ovom interdisciplinarnom metodom. Cilj je potaknuti širu upotrebu analize konverzacije i doprinijeti razvoju efikasnijih i etički odgovornijih oblika institucionalne komunikacije.
Bosanskohercegovačka historija kroz vizuru alumnija Odsjeka za historiju
Izučavanje prošlosti je jedan kompleksan proces u kome istraživač stalno propituje svoj rad. Konferencije su izvrsna prilika da naučnici široj javnosti predstave rezultate svojih istraživanja. Shodno tome Odsjek za historiju u saradnji sa Odsjekom za arheologiju i Katedru za historiju umjetnosti je iskoristio obilježavanje 75. godina svog postojanja da bosanskohercegovačku javnost upozna sa radom domaćih stručnjaka iz oblasti historije, Historije umjetnosti i arheologije. Iz programa konferencije saznajemo da su prva dva dana rezervirana za alumne u zvanju doktora nauka dok je posljednji dan namijenjen doktorskoj radionicu u kojoj će zajedno sudjelovati mentori i njihovi kandidati na doktorskom studiju Odsjeka za historiju. Konferencija predstavlja jedan lijep način da se poveže prošlost, sadašnjost i budućnost. Naime, u tekstovima koje su pripremili prof.dr. Salmedin Mesihović i prof.dr. Adnan Kaljanac upoznati ćemo se sa prošlošću Odsjeka za historiju i Odsjeka za arheologiju koji je iz Odsjeka za historiju izrastao. Potom kroz vizuru alumna Odsjeka za historiju u zvanju doktora nauka dobiti ćemo sliku trenutne bosanskohercegovačke historiografije i srodnih nauka. Budućnost nauke predstavljaju studenti doktorskog studija koji tek počinju graditi svoj naučni put, a prezentirat će ga na konferenciji.
Na jednom od natpisa koji su podignuti kao spomen na završetak golemog infrastrukturnog projekta gradnje cestovne mreže koja je povezala provincijsku prijestolnicu Salonu sa kontinentalnom unutrašnjošću spominje se toponim “Desitijatski kastel He...” kao krajnja destinacija jedne od izgrađenih cesta. Još od najranijih objavljivanja spomenutih natpisa, nazvanih po namjesniku Dolabeli, traje i potraga za lokacijom ovog kastela, a vjerojatno i naselja. Ponuđen je bio veliki broj teorija i prijedloga vezanih i za trasu ceste od Salone do desitijatskog kastela He... i za njegovu lokaciju. Ono što se sigurnostisa sigurnošću do sada znalo jeste da se kastel morao nalaziti negdje na prostoru Gornje Bosne, koja je u mlađem željeznom dobu i ranom principatu pripadala ilirskom narodu Desitijata. Naš prijedlog se zasniva na trasi ceste koja je iz Salone, preko vojne baze VII. legije u Tiluriumu išla na Duvanjsko polje i odatle preko Ravanjskog polja ulazila u Ramu odakle se pružala duž gornjeg toka rijeke Neretve sve do današnjeg Konjica. Odatle bi se cesta uzdizala sve do prijevoja na Ivan planini, odakle bi se spustila u sarajevsko područje na kojem je još od završne faze neolitika, pa u kontinuitetu kroz sve metalne epohe, postojalo razvijeno i ekonomsko, komunikaciono, pa samim tim i populaciono, društveno i politički bitniji naseobinski kompleks “Debelo Brdo”. Udaljenost između Salone i spomenutog naseobinskog kompleksa bi odgovarala i onoj udaljenosti od 156 rimskih milja (od Salone do desitijatskog kastela) koja je zapisana na Dolabelinim natpisima. Naseobinski kompleks “Debelo Brdo” pokazuje sve odlike koje ga kvalificiraju za identifikaciju kao desitijatskog kastela. Na samom Debelom Brdu imaju i vrlo vidljivi tragovi rimske vojne utvrde koja i postoji veoma dugo, pa sve do samoga kraja antičkog doba. Na Debelom Brdu su bila pronađena i dva predmeta sa ucrtanim monogramima, vjerojatno grčkim pismenima. Na jednom od njih je možda moguće pročitati i kraticu ΔHC (DES). Ako bi takvo čitanje bilo tačno, to bi bio još jedan vrijedan dokaz potvrđivanju teze o tome da je naseobinski kompleks “Debelo Brdo” ustvari to naselje sa kastelom koji nosi desitijatsko ime. Inače, desitijatsko ime u grčkom jeziku i pismu započinje i sa primjerima ΔHC, kao npr. kod historičara Kasija Diona. Navedeno čitanje jednog od monograma bi navodilo na ovu lokaciju i identificiranje toponima Desnik koji je zapisan u djelu Konstantina Porfirogenita o vladanju carstvom. Na prostoru na kojem se pružao naseobinski kompleks “Debelo Brdo” je u četvrtoj deceniji XIII. st. bila podignuta i katedralna crkva posvećena sv. Petru, a u kasnom srednjem vijeku nalazilo se i otvoreno naselje sa trgovištem. Od posljednjih decenija XV. i tijekom prvih decenija XVI. st. ovo naselje, sa svojom višemilenijumskom tradicijom naseobinskog načina života, apsorbira u grad po imenu Sarajevo.
In this book, I explored the discursive strategies used to represent veiled women in Kemalist discourse, with a particular focus on the manipulative use of language aimed at legitimizing the discrimination against veiled female students in the Republic of Turkey during the second half of the 20th century and the early 21st century. The theoretical and analytical framework for this research is rooted in Critical Discourse Analysis (CDA), which gives the study its interdisciplinary character. In the first and second chapters, I presented the theoretical foundation and key principles of CDA. Methodologically, the research adopts Norman Fairclough's triadic structure of discourse, comprising text, discursive practice, and sociocultural practice. In the third chapter, I analyzed sociocultural practice through the example of textbooks used in the Republic of Turkey for the subject Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi "Ataturk’s Principles and History of the Revolution". I identified the core discursive strategies of Kemalist discourse, which are rooted in the narratives found in these textbooks, and then deconstructed them using contemporary literature. In the final chapter, I analyzed how the newspapers Cumhuriyet, Hürriyet, Radikal, and Sabah reported on the discrimination faced by veiled female students, who were banned from attending universities in the Republic of Turkey. I found that these newspapers employed the following strategies to relativize and legitimize this discrimination: a) Dehumanization, b) Delegitimization, c) Mystification of agency and responsibility of Kemalist elites, d) Shifting the responsibility for discrimination onto veiled female students. The realization of these strategies involved the use of linguistic tools such as nominalization, passive voice, subordination through participles, metonymy, metaphor, and pronouns. These findings confirmed the justification and importance of including linguistics in interdisciplinary social research.
The art and craft of humour in Anglophone studies
Peta po redu konferencija CELLTTS održana je 29. i 30. 9 2023. godine na Filozofskom fakultetu Univerzitata u Sarajevu, u organizaciji Odsjeka za anglistiku. Humor, koji se često opisuje kao univerzalni jezik, ima duboku sposobnost ujedinjavanja, liječenja, poticanja na razmišljanje o sebi i društvu kroz vizuru prividne neozbiljnosti. Odražava našu zajedničku ljudskost, djeluje i kao utočište i alat za navigaciju kroz složene i često uznemirujuće teme. Ovaj zbornik sadrži radove istaknutih autora iz područja anglofonih studija, prvenstveno lingvistike, književnosti i prevodilaštva. Ukupno sadrži 15 odabranih, recenziranih radova, a svaki od njih nudi neki novi naučni pogled na možda i najrasprostranjeniji i najuniverzalniji oblik ljudskog stvaralaštva.
Obrazovanje odraslih u evropskom prostoru obrazovanja "Perspektive iz jugoistočne Evrope"
Ponuđeno je nekoliko tema orijentiranih statusu andragogije kao znanstvene discipline, statusu postojećih istraživanja i studijskih programa, te zakona i praktičnih rješenja kreiranih od strane organizatora obrazovanja odraslih. Budućnost je moguće planirati, ali uz sagledavanje snaga kojima raspolažemo. Artikulacija pravca daljeg razvoja andragogije i obrazovanja odraslih u BiH naslanja se na iskustva kolega iz međunarodne andragoške zajednice, posebno onih koji baštine sličnu akademsku i intelektualnu tradiciju kao naša država. Dileme koje se javljaju pred bosanskohercegovačkom andragogijom već su dijelom riješene u susjednim i državama Regije. Značajno je čuti iskustva koja su dovela do trenutno razvijenih modela studijskih programa i nivoa profesionalizacije u andragoškoj djelatnosti u Evropi, ali i o izazovima pred kojima obrazovanje odraslih stoji u svijetu promjena, te kreativnim rješenjima koja trenutno postoje kao bosanskohercegovačka snaga za dalji razvoj obrazovanja odraslih i andragogije. Zbornik sažetaka prati načelo od općeg k posebnom, pa se u sažecima plenarnih izlaganja najprije govori o konstruktivističkom pristupu u poimanju obrazovanja odraslih, opasnostima od populizma oslonjenog na narative i važnosti profesionalizacije andragoškog rada, a sve to uz kritički postavljeno pitanje o postulatima humanističkog obrazovanja u savremenoj Evropi. Slijede izlaganja u tematskim sesijama, od kojih je prva posvećena evropskim perspektivama, zakonodavstvu i finansiranju u oblasti obrazovanja doraslih, druga propitivanju kapaciteta za razvoj novih andragoških studijskih programa u vremenu kriza i promjena, a treća andragoškoj praksiologiji.
Analiza diskursa i kritička analiza diskursa u Bosni i Hercegovini
Analiza diskursa i kritička analiza diskursa tokom vremena razvile su se u značajno interdisciplinarno područje istraživanja koje se bavi proučavanjem jezika u njegovom društvenom kontekstu. Kao društveno angažovane naučne discipline, analiza diskursa i kritička analiza diskursa nisu samo naučni pristupi istraživanju jezika i komunikacije, već i oblik društvenog angažovanja i kritike društvenih praksi. U bosanskohercegovačkim filologijama su se analiza diskursa i kritička analiza diskursa afirmirale kao naučne i nastavne discipline. Brojne nastavnice i nastavnici te naučnice i naučnici na bosanskohercegovačkim univerzitetima posvećuju se istraživanju i podučavanju analize diskursa i kritičke analize diskursa, prenoseći time mladim ljudima vještinu analitičkog pogleda na jezičke prakse, omogućavajući im da kritički razmišljaju o “datostima” svijeta koji ih okružuje. Ova knjiga sažetaka predstavlja radove prezentirane na naučnom skupu Analiza diskursa i kritička analiza diskursa u Bosni i Hercegovini (Sarajevo, 27. i 28. 9. 2024) koji je okupio bosanskohercegovačke lingvistice i lingviste koje/koji se bave ovom oblašću, kako bi odgovorili na sljedeća pitanja: Šta se podrazumijeva pod analizom diskursa i kritičkom analizom diskursa u pojedinačnim filologijama?, Koje su sličnosti i razlike u polazištima i pristupima analize diskursa i kritičke analize diskursa u različitim filologijama (osnovni postulati, razgraničenja od susjednih grana lingvistike, pitanje kritičnosti vs. deskriptivnosti, razvojni put u procesu etabliranja u različitim filologijama), Koji su ključni teorijski koncepti i kakav je odnos prema interdisciplinarnosti? i Koje su nove perspektive u analizi diskursa i kritičkoj analizi diskursa? Osim navedenih pitanja fokus skupa bio je i na pitanjima empirije te su razmatrani kriteriji i standardi pri izradi korpusa, odnos kvalitativnog i kvantitativnog pristupa analizi, metode i metodologija istraživanja diskursa i kategorije analize. Konačno, knjiga sažetaka sadrži opis panel diskursije pod nazivom „Da li je analiza diskursa /kritička analiza diskursa primijenjena lingvistika?“ u kojoj su razmatrani primjenjivost pojma primijenjene linvistike na oblast (kritičke) analize diskursa te njen značaj u obrazovanju mladih.
Ova monografija obrađuje problem nasilja nad ženama u bh. povijesti, kao i odnos društva prema navedenom fenomenu od antičkog perioda do suvremenog doba. Nastala je kao rezultat interdisciplinarne suradnje tima sastavljenog od povjesničara/-ki, sociologinja, pravnica i povjesničarki književnosti. Bez obzira na višeslojnost i dugotrajnost nasilja nad ženama u BiH, kao i brojne historijske izvore koji govore o tome, nasilje nad ženama predstavlja problematiku koja je marginalizirana u historiografiji. Postojeća znanja su isfragmetnirana te ne postoji nijedna knjiga koja bi ovo pitanje promatrala na interdsicplinaran način, kroz različite povijesne epohe. Štaviše, rijetki su i članci u kojima se govori o nasilju nad ženama. Dosadašnja saznanja uglavnom se mogu ocijeniti kao uzgredno spominjanje problematike. Cilj ove monografije je popuniti navedenu prazninu te kreirati znanstvenu osnovu na kojoj će se u budućnosti voditi dijalog o ovoj značajnoj temi. Kako bi postigli/-e postavljeni cilj, autori/-ice poglavlja ove knjige analizirali/-e su veliki broj primarnih izvora u kojima se spominju različiti oblici fizičkog, seksualnog, verbalnog, psihološkog, strukturnog i ekonomskog nasilja nad ženama. Korištena je višejezična građa na latinskom, osmanskom, njemačkom, engleskom, francuskom, bosanskom, hrvatskom i srpskom jeziku, kao i njihovim predstandardnim jezičkim idiomima. Među pitanjima koji se nalaze u fokusu istraživanja su povijesna pozadina kulture nasilja nad ženama, mehanizmi koji su doprinosili reprodukciji nasilja unutar patrijarhalnih društava, odnosi moći, identitet nasilnika i žrtava nasilja, okolnosti pod kojima je počinjeno nasilje, sociokulturno konsturiranje odnosa prema nasilju i ženama, varijacije u odnosu prema nasilju u različitim kulturnim sredinama, sankcioniranje nasilja nad ženama, odnos samih žena prema nasilju te, posebice, način na koji su se žrtve nastojale suprotstavljati ovoj pojavi. Pri time, posebna pažnja posvećena je mnogostrukosti povijesnih perspektiva. Knjiga ima i svoj društveni cilj. Njome se nastoji doprinijeti društvenom dijalogu o eliminaciji različitih oblika nasilja nad ženama, promociji kulture nenasilja i rodne ravnopravnosti, osnaživanju žena i djevojčica, što su ujedno i ciljevi koji su navedeni u Strategiji održivog razvoja UN-a.